حسبه از منظر حقوق فقه شیعه و اهل سنت

1- معنای حسبه و محتسب 2- تاریخچه امور حسبه 3- وظایف، شرایط و نصب محتسب 4- فقهای شیعه مقام صالح برای تصدی امور حسبیه 5- دلیل حسبه برای اثبات ولایت فقیه 6- معرفی آثار مربوط به حسبه 7- حسبه و محتسب در شعر فارسی 8- مراحل، ارکان و آسیب شناسی حسبه حسبه از مفاهیمی است که دانشمندان مسلمان در رابطه با آن بحث‌های مفصلی داشته اند. علمای اهل سنت به طور خاص بحث حسبه را مطرح کرده اند و افرادی چون ابوالحسن ماوردی درکتاب: «الأحکام السلطانیة»، محمد غزالی در کتاب: «إحیاء علوم الدین»، ابن تیمیه در کتاب: «الحسبة»، ابن قیم جوزیه در کتاب: «الطرق الحکمیة»، شیزری در کتاب: «نهایة الرتبة فی طلب الحسبة»، ابن إخوه در کتاب: «معالم القربة فی احکام الحسبة»، و ابو عبدالله سقطی در کتاب: «آداب الحسبة» در این باره بحث کرده اند، ولی علمای شیعه معمولاً ذیل بحث امر به معروف و نهی از منکر از این مفهوم بحث کرده­اند . در این باره، دو رویکرد متفاوت وجود دارد: فقهای اهل سنت برای حاکمان و سلاطین، مشروعیت شرعی قائل بودند. از این رو، بسیاری از مباحث حسبه را از شؤون حکومت دانسته و در این گونه مسائل به روش‌ها، قواعد و مقررات حاکمان و سلاطین تن می دادند؛ در حالی که پیروان مکتب تشیّع در این گونه مسائل به فقها مراجعه می کردند؛ چون برای حاکمان مشروعیت دینی قائل نبودند. امور حِسبی (یا حِسبه یا حِسبیه) ...