سواد و بياض در برگيرندهٔ مقالاتی از استاد افشار میباشد که در خلال سالهای 1326 تا 1349 در مجلههای جهان نو، يغما، اطلاعات ماهانه، سخن، راهنمای كتاب و دانشكده ادبيات به چاپ رسيدهاند.
جلد اول اين اثر شامل سه گونه مقاله میباشد؛ نخست مقالاتی دربارهٔ شرح حال تنی چند از نويسندگان قرن 13 از جمله ميرزا حبيب اصفهانی، عبدالرحيم طالب اف و.... دوم يادداشتهايی است كه در مرگ عدهای از مؤلفين از جمله صادق هدايت، ملكالشعرا بهار، محمود محمود، عباس اقبال، قاسم غنی، احمد بهمنيار و... نوشتهاند و سوم يادداشتهايی است كه ايشان در برخی از سفرها نوشتهاند و در ارتباط با كتاب و كتابخانه و مباحث ايرانشناسی میباشد.
جلد دوم اين اثر شامل سه بخش است. بخش اول شامل نوشتههايیست درباره سفرهایشان. بخش دوم مشتمل بر سند(فرمان، دستخط، مكتوب) و تاريخ میباشد و در بخش پايانی همانند جلد نخست نوشتههايی را به انديشمندان درگذشته از جمله سعيد نفيسی، ابراهيم پورداود، رهي معيری، صمد بهرنگی، حسن تقیزاده، بديع الزمان فروزانفر و ... اختصاص دادهاند.