التبیان فی تفسیر القرآن 10 جلدی - شیخ طوسی

زبان عربی التبیان فی تفسیر القرآن، کتابی در تفسیر قرآن اثر شیخ طوسی (385-460ق) که آن را اولین تفسیر کامل شیعی دانسته‌اند. این کتب حاوی تفسیر همه آیات قرآن است و علاوه بر آن، از روش‌های متعدد تفسیری در آن استفاده شده است. این تفسیر از منابع کهن تفسیری به‌شمار می‌آید و بسیاری از مفسران شیعه، از آن سرمشق گرفته‌اند. شیخ طوسی در این تفسیر، علاوه بر نقل روایات معصومان(ع) و صحابه، با تکیه بر عقل و توجه به علوم مختلف، آرای مفسران گذشته و معاصران خود را بررسی و ارزیابی کرده است. از این رو، برخی این تفسیر را دربردارنده انواع علوم و فنون قرآنی، همچون صرف، نحو، اشتقاق، معانی، بیان، حدیث، فقه، کلام و تاریخ دانسته‌اند. محمد بن حسن طوسی (385-460ق) مشهور به شیخ طوسی و شیخ الطائفه، محدث و فقیه بزرگ شیعه و مؤلف دو کتاب از کتب اربعه، از تاثیرگذارترین عالمان شیعی در جریان علمی و فرهنگی شیعه است. وی بعد از وفات سید مرتضی، زعامت مذهب جعفری را بر عهده داشت و با تربیت عالمان و راویان شیعه، و تألیف ده‌ها اثر در حدیث، فقه و کلام به شهرتی کم‌نظیر در جهان اسلام دست یافت.[1] از خدمات شیخ طوسی، می‌توان به بنیانگذاری حوزه علمیه نجف و گسترش اجتهاد شیعه و استقلال بخشیدن به آن در برابر اجتهاد اهل سنّت در فقه و اصول اشاره کرد.[2]