شرح حال فضلا و عرفا و حکما و شعرا و ادبا و ...
كتاب كه مشتمل بر احوال و آثار سىصد و پنجاه و چهار تن از شعراى عرفا و عرفاى شعرا است، از يك حديقه، دو روضه و يك فردوس و يك خلد تشكيل شده است.نثر كتاب، اديبانه و فصيح است، ولى بر اثر بىدقتىهاى مؤلف، اشتباهات زيادى در آن راه يافته است؛ از جمله، نسبت شعر درى دادن به شقيق بلخى و بايزيد بسطامى، ثبت تاريخى نادرست براى وفات بسيارى از صاحبان تراجم و افرادى غير عارف را از هل عرفان به شمار آوردن.
مجموعه حاضر درباره عارفان و دانشورانی است که از آنان سخنان منظوم و چکامه هایی به نظم بر جای مانده بزرگانی همچون عطار نیشابوری و عبدالرحمن جامی و قاضی نورالله شوشتری، اما در باب تذکره کمتر بدانان پرداخته شده اگر چه به حالات و مقامات و مقالات آنان توجهی بیشتر داشته اند.
در پیشگفتار کتاب درخصوص چگونگی تدوین این اثر آمده است: دوستان و همدلان «هدایت»، وی را به تدوین تذکره ای تشویق کرده و درخواست نموده اند که در آن به شرح حال و ذکر آثار و اشعار عارفانه ی اهل طریقت عنایتی شود در نتیجه وی این درخواست دوستان را پذیرفته و به نگارش شرح حال و اشعار این قوم دست زده و از تحریر شعرهای عاشقانه و مجازی آن صرف نظر کرده است و به این ترتیب تذکره ی خود را که شامل یک حدیقه، دو مقدمه، دو روضه، یک فردوس و یک خلد می باشد فراهم آورده است.نیز حدیقه در مقدمات مشتمل بر شش گلین می باشد:
گلبن اول، در بیان حقیقت تصوف
گلبن دوم د ...