کتاب نقد و بررسی تحویل گرایی و الهیات معاصر - قاسم اخوان نبوی - پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

تحویل‌گرایی یکی از رویکردهایی است که در دین‌شناسی علمی به‌ کار می‌رود. در این رویکرد، دین به پدیده‌ای اجتماعی یا روحی و روانی تحویل برده می‌شود؛ بنابراین بر اساس جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و پدیدارشناسی مورد بررسی قرار می‌گیرد. تحویل‌گرایی دارای ابعاد معناشناختی، معرفت‌شناختی، روش‌شناختی و هستی‌شناختی است؛ با توجه ‌به سیر تحولات در الهیات، گونه‌های مختلفی از تحویل‌گرایی را می‌توان ملاحظه کرد، مانند: تحویل دین به بُعد عقلانی (به این معنا که دین چیزی نیست مگر مجموعه باورهایی که مبتنی بر ادله عقلی است و معرفتی می‌باشد)، تحویل دین به بُعد اخلاقی (بر این ‌اساس دین چیزی نیست مگر آموزه‌های اخلاقی)، تحویل دین به بُعد احساسی و عاطفی تحویل دین به بُعد اجتماعی تحویل دین به بُعد اسطوره‌ای و تاریخی در تمام این انواع تحویل موضوع قابل ‌توجه، این است که دین به یکی از ابعاد آن تحویل برده می‌شود. ازاین‌رو نقد و بررسی رویکرد تحویل‌گرایی در الهیات لازم و ضروری به نظر می‌رسد.