«سلطنت نفس»، نظریه ای در حوزه جبر فلسفی است که در حوزه علم اصول، تولّد یافته و رشد نموده و در میان اصولیان متأخر توسط محقق نائینی پایه گذاری و باژرف نگری های محقق خوئی و شهید صدر، رشد، تکمیل و ترمیم یافته است. مطابق این نظریه، مبانی فلاسفه در تبیین اراده انسان، ناکافی بوده و براساس ارادی نبودن اراده در اندیشه فلاسفه، جبر فلسفی لازمه دیدگاه آنان است و حل مسئله جبر فلسفی تنها در قالب نظریه «سلطنت نفس» میسور است.
نوشتار حاضر، نخست به گردآوری، دسته بندی، تنظیم و تبیین این نظریه در اندیشه محقّق نائینی، محقّق خوئی و شهید صدر پرداخته و در ادامه، بابهره گیری از میراث کلامی و فلسفی، به ارزیابی آن پرداخته است.