کتاب مواعظ البهجه مجموعه فرمایشات حضرت آیتالله بهجت پیرامون اخلاق و تهذیب نفس است که به همت مرکز تنظیم و نشر آثار معظم له گردآوری شده است و به نظارت علمی جمعی از شاگردان ایشان نیز رسیده است.
العبد محمدتقی البهجه را همه میشناسیم. نام و آوازه ایشان را شنیدهایم و پای درس اخلاق ایشان نشستهایم. او خدا را شریک زندگی ما ساخته است و شاید با نفس مسیحایی او اشکی جاری ساختهایم و دلی از زنگار گناه شستهایم. حکایت سخنش از همان نوع از دل برآمده و لاجرم بر دل نشسته است. به مدد تلنگرش بر تنگ نازک تنهایی دلمان زندگی خود را بر مدار خدا بنا کردهایم و یک قدم به سوی خدا بازگشتهایم. کتاب حاضر پندهایی قند از همین جنس است.
بخش اول کتاب با عنوان مقدمات نظری سلوک و تزکیه از هشت موعظه تشکیل شده است. نخستین آن نفس را زیر ذرهبین نقد قرار داده است و از چیستی اخلاق، هدایت نفس، الهامات نفس، نفس لوامه، تزکیه نفس و تحصیل علم میگوید. از دیدگاه علامه طباطبایی:
«خلق همان ملکه نفسانی است که افعال انسان و کارهای او با تکیه بر آن به راحتی صادر میشود و به فضیلت مثل عفت و شجاعت که ممدوح است و رذیلت همانند شکمپرستی و ترسو بودن که مذموم است تقسیم میشود. البته وقتی بدون قید آورده میشود خلق حسن و نیکو از آن فهمیده میشود.»
دیگر مواعظ بخش اول کتاب رهبانیت و سلوک در کنج عزلت را نفی میکنند و سالک الی الله را به محضر عقل و قلب میکشانند. ...