فقه الحدیث (با تکیه بر مسائل لفظ)

فقه الحدیث از دانش‌های پیرامون شناخت و درک احادیث است که به شرح مبانی و ضوابط فهم و تفسیر متن حدیث می‌پردازد. زیرشاخه‌های این دانش، غریب الحدیث، مختلف الحدیث و ناسخ و منسوخ حدیث هستند. فقه الحدیث نقش مهمی در شناخت و گسترش علوم دینی به عنوان دومین منبع از منابع فهم دین (پس از قرآن) دارد. مبانی و ضوابط این دانش عبارت‌اند از: فهم واژه‌ها، بررسی ساختار جملات، توجه به زبان روایات و توجه به سیاق در فهم معنا. از جمله فایده‌های آن نیز، شناخت حدیث صحیح از غیر صحیح، بهره‌مندی از مطالب و مسائل موجود در روایات و پاسخ‌گویی به برخی اشکالات به متن حدیث است. فقه الحدیث با دانش‌هایی چون اصول فقه، ادبیات و لغت، کلام، زبان‌شناسی و معنا‌شناسی ارتباط دارد. درباره کتاب دانش فقه الحدیث، یعنی دانشی که متصدی فهم احادیث و مسائل مربوط به آن است و می‌تواند معادلی برای تفسیر در حوزه دانش‌های قرآنی باشد، از صدر اسلام تا کنون فراز و نشیب‌های بسیاری را طی کرده و همواره مورد توجه عالمان اسلامی بوده است. با این حال وجود موانع بسیار در مسیر توسعه این علم، زمینه‌ساز آن بوده که تا به آن اندازه که شایسته بوده و نیاز بوده، به این دانش پرداخته نشود. ...