معروفي براي نيل به شناختي عميق تر از فرهنگ و ارزش هاي قوم تركمن، اين نمايشنامه را بر بنياد اسطوره هاي اين قوم پديد آورده است و بدون كشف و تحليل اين اسطوره ها توفيقي در ورود به ژرفاي اثر نخواهيم داشت؛ لذا مساله اصلي ما در اين مقاله اين است كه اين نمايشنامه تا چه اندازه و چگونه از اسطوره هاي تركمني براي انتقال پيام خود بهره برده است.
از اين رو پس از معرفي اجمالي اسطوره ها و نمايشنامه دلي باي و آهو به استخراج، بررسي و تحليل اسطوره هاي موجود در نمايشنامه پرداخته ايم. نتايج به دست آمده نشان مي دهد که نويسنده، طرح اين نمايشنامه را با استفاده از اساطير، باورها و آداب و رسوم ترکمني پي ريزي کرده است. بيشتر اساطير اين نمايشنامه مربوط به دوران قبل از اسلام ترکمن ها است؛ دوراني که آنها معتقد به آيين شامانيسم بودند.