«بحران بورژوازی اسلامی» جلد پنجم کتابخانه ی الهیات سیاسی اندکی از اندیشه ی سیاسی فاصله میگیرد و کمی به جامعه شناسی سیاسی نزدیک میشود. در واقع تأسیس بورژوازی اسلامی رویایی بود که در دهه ی هفتاد در ایران شکل گرفت بدون آن که صاحبان آن رویا چندان از نظریه های علوم اجتماعی آگاه باشند. ایران مدرن دو بار در معرض تأسیس طبقه ی متوسط شهرنشین بورژوازی قرار گرفت:
اول - پس از کودتای 28 مرداد و سرکوب 15 خرداد و قبل از صعود قیمت نفت، سلطنت پهلوی نیازمند پایگاهی اجتماعی بود. با انقلاب سفید و حذف طبقه ی فئودال و متحدان روحانی آنان، با طراحی وزیر اقتصاد وقت، علینقی عالیخانی، انقلاب صنعتی ایران در دهه ی 40 شکل گرفت، تاجران به کارآفرینان بدل شدند و طبقه ی متوسط شهری صنعتی در ایران پدیدار شد. اما با افزایش بهای نفت، فیل سلطانی پهلوی یاد هندوستان استبداد کرد و سوسیالیسم از در حکومت و دیوار اپوزیسیون وارد شد و لیبرالیسم نوپای ایرانی را نابود کرد. با وجود انقلاب و جنگ، همهی دریچه های صنعتی شدن و شهری شدن مناسبات سیاسی و اجتماعی بسته شد و پرولتاریا و شبه پرولتاریا و شبه بورژوازی دولتی تقدیس شد. دوم در دهه ی نسبتا طلایی 70 اما این تجربه تا حدودی تکرار شد. پرچمدار آن اکبر هاشمی رفسنجانی بود که جمهوری دوم را با اقتدار نسبی نهاد ریاست جمهوری تأسیس کرد و به خصوصی سازی اقتصادی روی آورد. ...