تخمه کدو مشهدی، یکی از انواع تخمههای کدو با ظاهری کشیده، باریک و ریز است که بهطور سنتی در مناطق خراسان و بهویژه شهرستان خوی کشت و برداشت میشود. این تخمه در دستهٔ تخمههای آجیلی قرار میگیرد و به دلیل مغز پرروغن، خوشطعم و بافت تردش، جایگاه ویژهای در سبد آجیل ایرانی دارد. برخلاف تخمه کدو گوشتی که درشتتر و پهنتر است، تخمه مشهدی ریزتر و ارزانتر بوده و بیشتر برای آجیلهای اقتصادی یا مصارف صنعتی مانند تهیهٔ مغز برای نان و شیرینی استفاده میشود. با این حال، طرفداران قدیمی آن معتقدند مغز این تخمه چربتر، غنیتر و خوشعطرتر از انواع گوشتی است و طعم آجیلی عمیقتری پس از برشته شدن دارد.
از نظر ظاهری، تخمه کدو مشهدی دانههایی باریک، کشیده و یکدست با پوستهای سفید یا کرمرنگ دارد. مغز داخلی آن سبز روشن و پرروغن است و همین ویژگی باعث میشود هنگام بودادن، عطر مطبوعی آزاد کند. این تخمه بهصورت خام، برشته، شور یا دوآتیشه (با نمک و حرارت بیشتر) عرضه میشود و در میانوعدهها، پذیرایی و آجیل مخلوط کاربرد فراوان دارد. برخی فروشندگان آن را با نام «تخمه کدو ریز» یا «تخمه کدو قلمی» نیز میشناسند که به همان شکل باریک و کشیدهٔ دانه اشاره دارد.
تخمه کدو مشهدی سرشار از پروتئین گیاهی، چربیهای سالم غیراشباع، منیزیم، روی، آهن و آنتیاکسیدان است. همین ترکیبات آن را به خوراکی مفیدی برای سلامت قلب، تقویت سیستم ایمنی، بهبود کیفیت خواب، سلامت پروستات و کاهش التهاب تبدیل کرده است. مطالعات علمی نیز نشان دادهاند دانههای کدو، از جمله گونهٔ مشهدی، منبع ارزشمندی از روغن و پروتئین هستند و اسیدهای چرب مفید در آنها بهوفور یافت میشود.