اسید نیتریک (به انگلیسی: Nitric Acid)
که به نیتریکاسید نیز معروف است، با فرمول شیمیایی HNO3 نوعی اسید معدنی پرکاربرد در صنایع مختلف و آزمایشگاهها میباشد. ترکیب خالص آن بیرنگ است، اما با گذشت زمان به دلیل تجزیه و اکسیدهشدن تحت تاثیر نور و هوا، به مرور زردرنگ میشود؛ به همین دلیل بهتر است در محیط خنک و بهدور از نور و هوا نگهداری شود. اسید نیتریک غلیظ یک آزوتوپ با آب در غلظت ۶۸ درصد وزنی میباشد، ولی بهمنظور مصارف صنعتی و آزمایشگاهی و برای پایداری اسید و افزایش ماندگاری، غلظت آنرا کاهش داده و به ۵۵٪ میرسانند. نیتریک اسید یکی از پرکاربردترین و مهمترین معرفهای شیمیایی در آزمایشگاههاست که عمدتاً به دلیل خاصیت اسیدی قوی و اکسیدکنندگی بسیار بالا مورد استفاده قرار میگیرد. تجزیه مواد آلی و حلکردن ماتریس نمونههای جامد، نیتراسیون در سنتز ترکیبات آلی، تمیزکاری و غیرفعالسازی دقیق ظروف شیشهای از آلودگیهای فلزی، عامل اکسیداسیون در واکنشهای شیمیایی، تنظیم pH و تهیه معرف برای تنظیم اسیدیته محلولها، از مهمترین کاربردهای آزمایشگاهی نیتریکاسید می باشد. اسید نیتریک در فرآیند استخراج طلا، نقشی دوگانه اما بسیار حیاتی دارد: هم برای جداسازی طلا از فلزات پایه به کار میرود و هم در ترکیب با اسید هیدروکلریک، تیزاب سلطانی را میسازد که تنها مادهای است که میتواند طلا را حل کند. برای سنجش عیار طلا و همچنین تمیزکاری زیورآلات نیز از نیتریکاسید ۵۵٪ استفاده میشود.