خرمای خاصویی که با نامهای آلویی و خاصه نیز شناخته میشود، یکی از ارقام بومی خرما در جنوب ایران است که عمدتاً در استان هرمزگان (بهویژه مناطق اطراف بندرعباس و میناب) و همچنین بخشهایی از استان بوشهر کشت میشود. این رقم از نظر اندازه بسیار ریزتر از خرماهای معروفی مانند مضافتی، پیارم یا کبکاب است و همین ویژگی باعث شده بیشتر بهعنوان تنقلات و همراه با آجیل مصرف شود، نه بهعنوان خرمای اصلی سفره.
از نظر ظاهری، خرمای خاصویی معمولاً در مرحله رطب یا نیمهخشک برداشت و عرضه میشود و رنگی قهوهای تیره تا مایل به سیاه دارد. بافت آن نرم، شیرهدار و چسبنده است و طعمی بسیار شیرین و متمرکز دارد که آن را از خرماهای خشکتر مانند زاهدی متمایز میکند. به دلیل درصد رطوبت نسبتاً پایینتر نسبت به رطبهای معمولی، ماندگاری قابل قبولی نیز دارد.
از نظر ارزش تغذیهای، خرمای خاصویی همانند سایر ارقام خرما سرشار از قندهای طبیعی (عمدتاً فروکتوز و گلوکز) است که منبع سریع و در دسترس انرژی محسوب میشود. این خرما همچنین حاوی فیبر غذایی قابل توجهی است که به بهبود عملکرد دستگاه گوارش و پیشگیری از یبوست کمک میکند. از نظر املاح معدنی، پتاسیم، منیزیم و آهن از مهمترین ترکیبات آن هستند؛ پتاسیم برای تنظیم فشار خون و عملکرد عضلات و قلب اهمیت دارد، منیزیم در سلامت استخوان و عملکرد عصبی نقش دارد و آهن به پیشگیری از کمخونی کمک میکند. وجود آنتیاکسیدانهایی مانند فلاونوئیدها و ترکیبات فنلی نیز به کاهش التهاب و مقابله با رادیکالهای آزاد در بدن کمک میکند.
با این حال، به دلیل شیرینی بالا و شاخص گلایسمی نسبتاً بالای این خرما، مصرف آن برای افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که رژیم کنترل قند دارند باید محدود و با احتیاط باشد.