نه شرقی نه غربی انسانی

کتاب نه شرقی، نه غربی، انسانی برگرفته از نمونه جمع شده مقالات,تحقیقات,نقدها و نمایشواره ها دکتر زرین کوب می باشد که چاپ نخست در سال 1353 در انتشارات امیر کبیر به چاپ رسیده است . و حدود دویست سال پیش در عهد روشنگری، منتسكیو، نویسنده و فیلسوف فرانسوی، با لحنی طنزآمیز و پركنایه كه در سراسر نامه‌های ایرانی او جلوه دارد، پرسشی تفكربرانگیز در دهان از حیرت بازمانده‌ی پاریسی‌های كنجكاوی گذاشت كه درباره‌ی شكل غریب و قصه‌های حرمسرای دو مسافر ایرانی -ریكا و ازبك- از روی تعجب و فضولی پچ و پچ می‌كردند و با هیجان تمام می‌پرسیدند: «چگونه می‌توان ایرانی بود؟» البته پاریسی‌های بی‌خیال وقتی كتاب منتسكیو را كنار نهادند كنجكاوی خود را هم كه در این مورد شاید خیالی بود از خاطر بردند و منتسكیو هم در میان هزار و یك پرسش بی‌پاسخ كه درباره‌ی نابسامانی‌های زمانه‌ی خویش داشت این پرسش را دیگر فراموش كرد. اما من از وقتی هم چون یك دانش‌آموز در درس ادبیات فرانسه با این پرسش آشنا شدم اغلب آن را مثل یك نشانه‌ی استفهام پیش نظر داشته‌ام و بارها درباره‌ی آن اندیشه كرده‌ام. ...