بداية المجتهد و نهاية المقتصد، اثر ابوالولید محمد بن احمد بن محمد بن رشد قرطبی (520- 595ق)، کتابی است در فقه تطبیقی عامه که با تحقیق جمعی از محققین به چاپ رسیده است.
انگیزه نگارش
ابن رشد انگیزه خود را از نوشتن کتاب، در پیشگفتار بیان کرده است. او دو هدف را در این نوشتار، پی میگیرد؛ نخست بهرهای است که خود از این کار میبرد. او خواسته است احکام فقهیای را که فقیهان در آن اختلاف و یا اتفاق دارند، برای خود بیان کند و راز اختلاف میان آنها را دریابد، تا بدینصورت، به اصولی دست یابد که فقیهان از آن استفاده کردهاند، تا مسائل مسکوت شرع را بیان کنند. هدف دوم، فایدهای است که به دیگران میرسد و آن باز کردن باب اجتهاد است.
ساختار
کتاب با مقدمه ناشر آغاز و مطالب که شامل 67 مبحث فقهی است و مانند بیشتر منابع فقهی، با طهارت آغاز و با مبحث قضا پایان مییابد، در دو جلد عرضه شده است.
شیوه کار مولف
روش مؤلف آن است که بعد از ذکر اقوال، به بررسی آنها پرداخته و دیدگاه برتر را با عباراتی چون «اظهر است» یا «اقوی است» متمایز میسازد. در برخی موارد، این دیدگاه برتر همان نظر شیعه یا بسیار نزدیک به آن میباشد. شیوه کار وی، آن است که در ابتدای هر بحث، تصویری کلی از فروع و بخشهای آن مبحث به خواننده نشان داده و سپس گامبهگام به توضیح تفصیلی آن فروع پرداخته است. ...