هزار و یک کلمه کتابی است کشکولگونه، مشتمل بر مطالب گوناگون قرآنی، عرفانی، فلسفی، فقهی، ریاضی، هیوی و... که علامه آیت الله حسن حسن زاده آملی، آن را بعد از تالیف «هزار و یک نکته»، به همان سبک و به زبان فارسی، به رشته تحریر درآورده است.
تا کنون هفت جلد از این کتاب که مجموعاً حاوی ششصد و سی و شش کلمه است به چاپ رسیده است.
کلمههای این کتاب، مانند نکتههای هزار و یک نکته، در طول و قصر متفاوتند، برخی از آنها، خود، رسالهای است مستقل (مانند کلمه یکم که در باره ارزش طب و مقام و مرتبه طبیب است) و برخی دیگر کوتاه و در سطوری چند (مانند: نسبت اولی الاولیات الی جمیع النظریات کنسبت فاعل الکل الی الموجودات؛ وحدت صنع دائم، برهان قاطع است که نظام وجود اتفاقی نیست.)
استاد، در مقدمه کوتاهی که بر کتاب نگاشته، چنین آورده است: «هزار و یک کلمه و هزار یک نکته توامانند؛ یعنی دو اثر همزاد، عدل یکدیگرند، لذا هر آنچه در وصف شمایل این گفتهایم مر آن دیگری را نیز شامل است، چه هر نکتهای از این، کلمهای دلپذیر است و هر کلمهای از آن، نکتهای چشمگیر. اگر فرزانهای آزاده، قلم بر لوح آورد که هر یک سفینهای حامل مثقلات و مطالب متنوعه و امتعه ممتعه در هر باب است، درخور تحسین و سزاوار آفرین است.
هزار و یک نکته مکرر به طبع رسیده است که بحمد الله سبحانه مطبوع انسانهای دانش و بینش و مواجه استقبال شایان ایشان شده است. اینک زمان ظهور این مستوره نیز فرا رسیده است. ...