بررسی اصل موضوع ولایت فقیه و حتی بسیاری از مهره های بحث، جدید نیست؛ ولی دو نکته در این باره باید مورد توجه قرار گیرد: اول اینکه ابعاد بررسی مسائل و تعامل آن با سایر موضوعات علوم سیاسی، روزبه روز گسترده تر می شود و دوم اینکه نوع بررسی و ورود و خروج در کل نظریه و اجزای آن، دستخوش نوآوری های مثبت و منفی شده است؛ نوآوری های منفی منتقدان و نوآوری های مثبت طرفداران و مدافعان.
بنابراین دو گروه در این موضوع دچار اشتباهند؛ یکی منتقدانی که گمان می کنند هر سخنی را که در این زمینه طرح شده یا امکان طرح دارد، شنیده اند و به اصطلاحات جزئی یا کلی دست یازیده اند، و دیگری مدافعانی که می پندارند یک بار و برای همیشه تمام حرف ها را گفته اند. بررسی نظریۀ ولایت مطلقۀ فقیه دارای سه رکن و دو شیوه در بررسی است؛ سه رکن آن عبارتند از:
1. اثبات ولایت حاکم دینی؛ 2. اثبات لزوم فقاهت حاکم دینی؛ 3. اثبات مطلقه بودن اختیارات ولی فقیه (به عنوان حاکم دینی) . دو شیوۀ بررسی آن نیز عبارتند از: 1. بررسی عقلی و کلامی؛ 2. بررسی نقلی و فقهی.