صحیفه سجادیه جامع

«صحیفه سجادیه» مجموعه ادعیه علی بن حسین (ع)، متشکل از مناجات‌ها و دعاها که در نگاه اول و بدون معرفت صرفا تجلی‌گاه ارتباط فردی با پروردگار به نظر می‌رسد. اما با غور دقیق‌تر در محتوای این 54 دعا و نیایش، ابعاد گسترده‌تری از اندیشه و ارتباط با خالق در آشکار می‌شود. این مجموعه، به تشریح دقیق مسائل بنیادین هستی‌شناسی، انسان‌شناسی و اخلاق می‌پردازد. درون‌مایه اصلی بسیاری از این دعاها، شناخت خداوند و صفات اوست. نحوه توصیف ذات الهی، افعال او و ارتباطش با مخلوقات، بیانگر عمق اندیشه آن امام همام است. برای مثال، در دعاهای مربوط به طلب باران یا دفع بلا، صرفا یک استغاثه ساده مطرح نیست؛ بلکه تبیینی از قوانین حاکم بر طبیعت و نقش اراده خداوند در چارچوب آن قوانین به چشم می‌خورد. همچنین، مسئله جبر و اختیار، که از دیرباز محل بحث بوده، در فرازهایی از این دعاها با عنایت خاصی مورد اشاره قرار گرفته است.